Whistle czyli jakie tonacje warto mieć

 

Większość znanych mi muzyków grających na whistle to muzycy związani z tak zwaną muzyką celtycką, grający głównie „dżigi i rile”, czyli skoczne taneczne melodie, które także są miłe do słuchania. Do takiej muzyki w zasadzie wystarczy whistle w tonacji D sopranowy, jak ktoś lubi altowe brzmienie polecam low whistle lub flet poprzeczny (ja mam bez klap, na wyspach zwany „simple keyless system”).

Poniżej, najwartościowsze porady jakie znalazłem w sieci, te które mogę potwierdzić swoim doświadczeniem.

Nuty podstawowe gama C

Dla zasady umieszczam tu ściągawkę dla uczących się nut (też się uczę ;)). Wkuwamy to na pamięć.

gama_c-jpg

Tonacje

Rozpoznawanie tonacji parząc na zapis nutowy to kluczowa umiejętność, to też wkuwamy na pamięć.

key-sigatures

Mój standardowy zestaw whistle

Akompaniowanie wokalistom wymaga jednak większego arsenału, gdyż głos ludzki ma niestety nieco niższy zakres tonalny niż sopran. Gdy do tego dodać różnice pomiędzy głosem kobiecym i męskim, okazuje się, że sopranowy whistle D jest najmniej przydatny do gry z wokalistami. Rozpiętość głosu ludzkiego to jednak alt, do tego utwory wokalne (songs) są w różnych tonacjach (kto grywa z wokalistą mającym akompaniament gitarzysty wie, że kapodaster na gryfie gitary pojawia się w różnych miejscach :)).

I teraz zła wiadomość, chcąc grać z wokalistami niestety trzeba się zaopatrzyć w whistle w poniższych tonacjach. Jest to zestaw polecany na wielu forach z tego obszaru muzyki.

Pierwsza kolumna to tonacja podstawowa instrumentu (tak są oznaczane instrumenty). Kolumna druga druga możliwa do gry tonacja (ton podstawowy przy trzech otwartych otworach, półton osiąga się zakrywają drugi i trzeci otwór licząc od ust). Trzecia kolumna to tonacja molowa, ton podstawowy to jeden otwarty otwór od dołu.

1st Major Key (Key the whistle is named after) 2nd Major Key (scale begins with note played with top 3 holes covered and uses OXX note) Basic Minor Key (scale begins with all holes covered but bottom hole, and fingers the 0XX note.)
F Bb Gm
Eb Ab Fm
E A F#m
D G Em
C F Dm
Bb Eb Cm
A D Bm
G C Am

Od siebie dodam, że optymalny zestaw to:
– whistle alt: poprzeczny D (ja nie lubię low D ;)), F, G, A, Bb
– wistle sopran: C, D, Eb, E

Whistle Bb przydaje się do gry z dudziarzem grającym na highlandach :).

Palcowania na whistle różnych tonacji

Dla ułatwienia poniżej palcowania i nazwy dźwięków dla różnych whistle:

D E F# G A B (C) C# D
Eb F G Ab Bb C (Db) D Eb
E F# G# A B C# (D) D# E
F G A Bb C D (Eb) E F
G A B C D E (F) F# G
A B C# D E F# (G) G# A
Bb C D Eb F G (Ab) A Bb
C D E F G A (Bb) B C

 

Kto szuka tin whistle do utworu w dur, ten powinien przyjrzeć się przede wszystkim pierwszej i trzeciej kolumnie. Kto chce zagrać utwór w moll, niech najpierw spojrzy na czwartą kolumnę, ponieważ te tonacje molowe gra się najwygodniej na tin whistle’ach w dur. Oto tabela:

Tonacja tin whistle Równoległa tonacja molowa Tonacje durowe Tonacje molowe Tonacja dorycka Tonacja miksolidyjska
C a C / F d / g d g
D h D / G e / a e a
E cis E / A f / h f h
F d F / H g / c g c
G e G / C a / d a d
A fis A/D B / Es B Es
B g B / Es h / e h e
H gis H / E c / f c f

(źr. Tin-Whistles.de)